15, మార్చి 2024, శుక్రవారం

Quit smoking? use cabbage! స్మోకింగ్ మానేయాలా? ఐతే, క్యాబేజీ వాడండి!


స్మోకింగ్ ఈజ్ ఇన్జూరియస్ టు హెల్త్ అని తెలిసి, చాలా మంది పొగతాగడం తగ్గించారు. ఇప్పటికీ కొంతమంది స్మోక్ చేస్తున్నారు. ఆ అలవాటు నుంచి బయటపడాలంటే.. క్యాబేజీ తినడం మేలు. ఇది తెలియగానే,.. క్యాబేజీకీ, స్మోకింగ్‌కీ సంబంధమేంటి? అనే ప్రశ్న మనకు వస్తుంది. అదేంటో తెలుసుకుందాం.


క్యాబేజీ గురించి చెప్పుకుంటే.. ఇది గల్ఫ్ దేశాల నుంచి వచ్చిన ఆకు కూర. దీన్ని కూరల్లో, సలాడ్లలో, ఫ్రైలలో ఇలా రకరకాలుగా వాడుతున్నాం. కొంతమంది పచ్చి క్యాబేజీని తింటారు. అలా తినకూడదు. ఎందుకంటే క్యాబేజీ ఆకులపై కంటికి కనిపించని, టేప్ వార్మ్ (Tapeworm) అనే పురుగు ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది ఉంటే, కడుపులోకి వెళ్లి, అక్కడి నుంచి బ్రెయిన్ లోకి వెళ్లి.. బ్రెయిన్‌ని తింటూ, 25 మీటర్ల పొడవు పెరుగుతూ, ప్రాణం తియ్యగలదు. మీరు గూగుల్‌లో సెర్చ్ చేసి, ఈ పురుగును చూడొచ్చు.


క్యాన్సర్‌ని అడ్డుకునే శక్తి క్యాబేజీకి ఉంది. అలాగే ఈ ఆకుకూరను తరచూ తింటూ ఉంటే, అధిక బరువును తగ్గించుకోవచ్చని డాక్టర్లు చెబుతున్నారు. ఇదే విధంగా.. స్మోకింగ్ చేసేవారు.. రెగ్యులర్‌గా క్యాబేజీని తీసుకుంటే, వారిలో పొగ తాగే అలవాటు క్రమంగా తగ్గుతుంది. ఎందుకంటే పొగాకులో ఉండే నికోటిన్ అనే పదార్థం, క్యాబేజీలో చాలా తక్కువ మొత్తంలో ఉంటుంది. అందువల్ల క్యాబేజీ తిన్నవారికి.. పొగతాగాలి అని త్వరగా అనిపించదు, అని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.


ఈ నికోటిన్ అనేది ఓ రకమైన మత్తు పదార్థం. ఇది శరీరంలోకి వెళ్లాక, బ్రెయిన్ నుంచి శరీరానికి సంకేతాలు వేగంగా వెళ్లేలా చేస్తుంది. అంటే.. వ్యక్తులు టెంపరరీగా యాక్టివ్ అయ్యేలా ఇది చేస్తుంది. ఐతే.. ఇది క్రమంగా వారి ఆరోగ్యాన్ని అన్ని రకాలుగా దెబ్బతీస్తుంది. అందుకే స్మోకింగ్ చెయ్యొద్దు అంటారు. క్యాబేజీలో ఉండే నికోటిన్ చాలా తక్కువ శాతం కాబట్టి.. దాని వల్ల సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ అంతగా కనిపించవు. ఐతే.. క్యాబేజీ తినేవారు పూర్తిగా స్మోకింగ్ మానేస్తారని చెప్పలేం. స్మోకింగ్ మానేయాలని బలంగా డిసైడ్ అయితే, అప్పుడు క్యాబేజీ అవసరం లేకుండానే మానేయగలరు.


14, మార్చి 2024, గురువారం

Does the Sun contain vitamin D? - సూర్యుడిలో డి విటమిన్ ఉంటుందా?


 సూర్యుడిలో డి విటమిన్ ఉంటుందా? అంటే.. ఉంటుంది కదా.. సూర్యుడి నుంచే D విటమిన్ వస్తుంది కదా.. అని మనం అనుకుంటాం. నిజమేంటంటే.. D విటమిన్ సూర్యుడి నుంచి రాదు. అది మనలో నుంచే వస్తుంది. ఎలాగో తెలుసుకుందాం.


ఫస్ట్ మనం డి విటమిన్ అంటే ఏంటో చూడాలి. ఎందుకంటే ఇది సింగిల్‌ది కాదు. కొన్ని కెమికల్స్‌ని కలిపి మనం డి విటమిన్ అని పిలుస్తున్నాం. విటమిన్ డి1, డి2, డి3, డి4, డి5 అనే ఐదు రకాల భిన్నమైన కెమికల్స్ అన్నింటినీ కలిపి డి విటమిన్ అని పిలుస్తారు.


మనం చెప్పుకున్న 5 కెమికల్స్‌లో D3 అనేది చాలా ముఖ్యమైనది. మనం ఎండలో తిరిగినప్పుడు మన బాడీలో తయారయ్యేది ఇదే. అఫ్‌కోర్స్ క్షీరదాల బాడీలో కూడా ఇది తయారవుతుంది. D3ని సైంటిఫిక్‌గా కోలికాల్సిఫెరాల్‌ అని అంటారు.

Cholecalciferol


మన శరీరంలో చెడు కొలెస్ట్రాల్ ఉంటుంది. దాన్ని LDL కొలెస్ట్రాల్ అంటారు. ఇది మన చర్మంలో కూడా ఉంటుంది. మనం ఎండలో తిరిగినప్పుడు.. LDL కొలెస్ట్రాల్ నుంచి విటమిన్ D3 తయారవుతుంది. సూర్యుడిలోని అతినీలలోహిత కాంతి, మన చర్మంపై పడినప్పుడు విటమిన్ D3 తయారవుతుంది.

(Ultraviolet light)


మనం ఉదయం లేదా సాయంత్రం వేళ ఎండలో తిరిగితేనే, విటమిన్ D తయారవుతుందా? మధ్యాహ్నం వేళ తిరిగితే తయారవ్వదా? అనే డౌట్ కూడా మనకు ఉంటుంది. నిజానికి ఉదయం, సాయంత్రం కంటే.. మధ్యాహ్నం వేళ ఎండలో తిరిగితే.. ఎక్కువ విటమిన్ D తయారవుతుంది. ఎందుకంటే.. మధ్యాహ్నం సమయంలోనే సూర్యుడి నుంచి అతి నీలలోహిత కిరణాలు ఎక్కువగా వస్తాయి. కానీ ఆ ఎండను మనం తట్టుకోలేం. అందుకే డాక్టర్లు ఉదయం, సాయంత్రం వేళ వాకింగ్ చెయ్యమంటారు. ఆ వేడిలో కూడా మన బాడీలో డి విటమిన్ తయారవుతుంది.


విటమిన్ డి మనకు చాలా అవసరం. ఇది మన ఎముకల్ని గట్టిగా ఉంచుతుంది. ఇమ్యూనిటీని పెంచుతుంది. క్యాన్సర్ రాకుండా కాపాడుతుంది. గుండెను ఆరోగ్యంగా ఉంచుతుంది. డిప్రెషన్ తగ్గిస్తుంది. అధిక బరువును తగ్గిస్తుంది. అన్నింటికీ మించి, చెడు కొలెస్ట్రాల్ తగ్గుతుంది. ఈ చెడు కొలెస్ట్రాల్ వల్ల చాలా రకాల వ్యాధులు వస్తాయి. ఈ రోజుల్లో ఇండియన్స్‌లో చెడు కొలెస్ట్రాల్ పెరిగిపోతోందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. దీన్ని తగ్గించుకుంటే, ఆరోగ్యంగా ఉంటామని నిపుణులు చెబుతున్నారు.


13, మార్చి 2024, బుధవారం

Where does sand come from? - ఇసుక ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?

 


సముద్ర తీరాల్లో, నదుల ఒడ్డున, ఎడారుల్లో భారీగా ఇసుక ఉంటుంది? ప్రపంచ వ్యాప్తంగా భవనాల నిర్మాణంలో ఎంత ఇసుక వాడుతున్నా, ఇంకా చాలా శాండ్ మిగిలే ఉంటోంది. ఎందుకంటే.. మనం వాడుతున్న దాని కంటే, ఎక్కువ ఇసుక సహజసిద్ధంగా ఉత్పత్తి అవుతోంది. అసలు ఈ ఇసుక ఎలా తయారవుతోందో తెలుసుకుందాం.


ఇసుక అనేది అతి చిన్న రాళ్ల సమూహం. ఈ రాళ్లు 2 మిల్లీమీటర్ల కంటే చిన్న సైజులో ఉంటాయి. ఈ ఇసుక మన చుట్టూ ఉండే కొండల నుంచే వస్తుంది. ఎలా అంటే.. ఈ కొండల్లో ఉండే పెద్ద రాళ్లు.. లక్షల సంవత్సరాలు అయ్యే కొద్దీ.. గాలి, వాన, మంచు, వడగళ్ల కారణంగా.. అరిగిపోతూ ఉంటాయి. ఇలా అరిగే సమయంలో ఈ రాళ్లలోని ఐరన్, సిలికాన్, అల్యూమినియం వంటి ఖనిజాలు వేటికవే విడిపోతాయి. 


విడిపోయిన ఖనిజాల్లో.. కొన్ని బంకమట్టిగా మారతాయి. మరికొన్ని ఇసుక, స్లిట్‌గా మారతాయి. వేల సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ.. ఇవన్నీ గురుత్వాకర్షణ వల్ల దగ్గరవుతాయి. ఇలా ఏర్పడిన కొత్త పదార్థాన్ని లోమ్ అంటారు. ఈ లోమ్.. వర్షాలు, వరదల వల్ల కొట్టుకుపోతూ.. నదుల్లోకి చేరుతుంది. అక్కడి నుంచి సముద్రంలోకి వెళ్తుంది. సముద్ర గర్భంలో ఒక పొరలాగా ఏర్పడుతుంది.


వేల సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ.. లోమ్ లోని బంకమట్టి, స్లిట్ గట్టిపడుతూ.. సముద్ర గర్భానికి అతుక్కుపోతాయి. ఇసుక రేణువులు మాత్రం లోమ్ నుంచి విడిపోతాయి. ఇవి నీటి కదలికలను బట్టీ కదులుతాయి. అలలు వీటిని సముద్ర తీరానికి చేరుస్తాయి. ఇలా సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ.. తీరంలో ఇసుక పెరుగుతూ ఉంటుంది. ఇలా కొండలపై ఉండే బండరాళ్లు.. ఇసుకగా మారేందుకు లక్షల సంవత్సరాలు పడుతుంది.


ఎడారుల్లో ఇసుక ఉండటానికి ప్రధాన కారణం కూడా సముద్రమే. ఇప్పుడు ఎడారులుగా ఉన్న ప్రాంతాలన్నీ.. ఒకప్పుడు సముద్రాలే. వాటిలో భారీగా ఇసుక ఉండేది. లక్షల సంవత్సరాల్లో నీరు ఎండిపోయిన తర్వాత.. మిగిలిపోయిన ఇసుకే.. ఎడారిగా కనిపిస్తోంది. 


12, మార్చి 2024, మంగళవారం

How to produce electricity from waste? - చెత్త నుంచి కరెంటును ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తారు?

 


కరెంటును చాలా మార్గాల ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. నీటి నుంచి, సూర్యరశ్మి నుంచి, గాలి నుంచి, సముద్ర అలల నుంచి.. ఇలా చాలా మార్గాలున్నాయి. చెత్త నుంచి కూడా కరెంటును ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. ఇది విదేశాల్లో ఎక్కువగా జరుగుతోంది. మన దేశంలో దీనిపై పెద్దగా ప్రచారం జరగట్లేదు. అందువల్ల ఇండియాలో చాలా చెత్త వృథా అవుతోంది. 


మనం పారేసే చెత్త, నిజానికి చాలా రకాల ప్రయోజనాలు కలిగివుంటుంది. చెత్తను సేకరించి, సద్వినియోగం చేసే కార్యక్రమాన్ని ఘన వ్యర్థ పదార్థాల కార్యక్రమం అంటాం. అదే సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్. ఈ రోజుల్లో ఈ కార్యక్రమానికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఇండియా కూడా దీనిపై నానాటికీ ఫోకస్ పెంచుతోంది.


సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో చెత్తను 4 భాగాలుగా విభజిస్తారు. అవి 1.పేపర్. ఇందులో పేపర్లు, బుక్స్, అట్టపెట్టెలు, ప్యాకింగ్ మెటీరియల్ వంటివి ఉంటాయి. 2వది గ్లాస్. ఇందులో రకరకాల సీసాలు, మద్యం బాటిళ్లు, గాజు గ్లాసులు, గాజు అద్దాలు వంటివి ఉంటాయి. 3వది ఆర్గానిక్. ఇందులో తడి చెత్త ఉంటుంది. అంటే కూరగాయల చెత్త, పండ్ల చెత్త, టీ పొడి, ఆహార పదార్థాలు, నాన్ వెజ్ ఐటెమ్స్, కొబ్బరి పీచు, ఎండిన ఆకులు, కలప వస్తువుల వంటి, త్వరగా పాడైపోయేవి ఉంటాయి. ఇక 4వది ప్లాస్టిక్. ఇందులో ప్లాస్టిక్ బాటిల్స్, ప్లాస్టిక్ సంబంధిత అన్ని వస్తువులూ వస్తాయి.


సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో సేకరించే చెత్తను ఏదో ఒక రకంగా తిరిగి ఉపయోగించుకునేలా రీసైక్లింగ్ చేస్తారు. దీని వల్ల ప్రభుత్వాలకు భారీగా మనీ వస్తుంది. అలాగే పర్యావరణానికీ మేలు జరుగుతుంది. ఈ చెత్త పదార్థాలన్నీ నిజానికి సేంద్రియ రసాయనాలే. వీటిలో చాలా శక్తి దాగి ఉంటుంది. వీటిని మండించినప్పుడు భారీగా ఉష్ణశక్తి విడుదల అవుతుంది. దాన్ని కరెంటుగా మార్చుతారు.


మనం చెత్తగా భావించే ఈ చెత్తను, చైనా లాంటి దేశాలు, ప్రపంచ దేశాల నుంచి చాలా చవకగా కొంటూ.. దాన్ని రీసైక్లింగ్ చేసి.. రోజూ కోట్ల రూపాయలు సంపాదిస్తున్నాయి. భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా దీనిపై దృష్టి సారిస్తోంది. దేశవ్యాప్తంగా సాలిడ్ వేస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ కార్యక్రమం రోజురోజుకూ విస్తరిస్తోంది.



11, మార్చి 2024, సోమవారం

How Palm Creases form? - చేతి గీతలు ఎలా ఏర్పడతాయి?

 


మన శరీరంలో అరచేతులు ప్రత్యేకమైనవి. వీటిపై గీతలు ఉంటాయి. వాటిపై ఆధారపడి ఏకంగా హస్తసాముద్రిక శాస్త్రం కూడా ఉంది. ఈ గీతల ఆధారంగా కొంతమంది మన భవిష్యత్తును చెబుతుంటారు. ఐతే, వారు చెప్పే దానికి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవన్నది హేతువాదుల వాదన. ఇంతకీ ఈ గీతలు ఎందుకు ఏర్పడతాయి అన్నది ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.


తల్లి గర్భంలో శిశువు తయారయ్యే సమయంలో ఈ గీతలు ఏర్పడతాయి. ఎందుకంటే.. అరచేతులకు ముడుచుకునే స్వభావం ఉంటుంది. గర్భంలో చేతులు తయారయ్యే సమయంలో శిశువు.. తన అర చేతులను ఎలా మడిస్తే, అలా గీతలు ఏర్పడతాయి. అందుకే ఈ గీతలు అందరికీ ఒకేలా కనిపించవు. మనం మన అరచేతులను మడిచి చూస్తే.. ఎక్కడ అరచెయ్యి వంగుతుంతో, అక్కడ ఆ గీతలు  స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. 


అరచేతిలో ముడుచుకునే కీళ్లు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఆ ఎముకలకు తగినట్లుగా చర్మం ఏర్పడుతుంది. కీళ్లను మడిచేటప్పుడు.. చర్మం కూడా మడతపడుతుంది. ఆ సమయంలో గీతలు ఉన్న చోట చర్మం లోపలికి వెళ్తుంది. ఇలా జరగడానికి కారణం నార కణాలు. వీటిని ఇంగ్లీష్‌లో ఫైబ్రోస్ టిష్యూ (fibrous tissue) అంటాం. చేతులను ముడిచేటప్పుడు ఈ నార కణాలు.. చర్మాన్ని గుంజి, లోపలికి లాగుతాయి. ఇవి ఏయే ప్రాంతాల్లో లోపలికి లాగుతాయో, ఆ ప్రాంతాల్లో అరచేతి రేఖలు ఏర్పడతాయి. 


నిజానికి అరచేతిలో ఏ గీతలూ ఉండవు. అరచేతిని మడిచినప్పుడు, చర్మం ముడుచుకోవడం వల్ల అక్కడ గీతల్లా కనిపిస్తాయి. దీని వెనక నార కణాలు పనిచేస్తూ ఉంటాయి. అవే లేకపోతే.. అరచేతి చర్మం పనితీరు సరిగా ఉండుదు. అందువల్ల ఈ గీతలు ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, అంత మంచిది అనుకోవచ్చు.


10, మార్చి 2024, ఆదివారం

Why do milk curdle? పాలు ఎందుకు విరుగుతాయి?

 


ఎండాకాలంలో పాలు తరచుగా విరిగిపోతూ ఉంటాయి. వాటిని ఫ్రిజ్‌లోని ఫ్రీజర్‌లో ఉంచినా, స్టవ్‌పై కాచినప్పుడు విరిగిపోవడం చూస్తుంటాం. ఒక్కోసారి రసగుల్ల లాంటివి తయారుచెయ్యడానికి పాలలో నిమ్మరసం వెయ్యగానే విరిగిపోవడం చూస్తాం. ఇలా ఎందుకు జరుగుతుంది?


దీని వెనక సైంటిఫిక్ కారణం ఉంది. పాలలో నీరు, ప్రోటీన్లతోపాటూ.. ఫ్యాట్, షుగర్ ఉంటాయి. వీటిలో ప్రోటీన్ అణువులు.. పాలలో తేలుతూ స్వేచ్ఛగా ఉంటాయి. ఇవి ఒకదానికి ఒకటి కలవకుండా దేనికదే విడివిడిగా ఉంటాయి. అలాగే ఫ్యాట్ కూడా పాలలో తేలుతుంది. ఐతే.. పాలలో Ph ఫ్యాక్టర్ సరిగ్గా ఉన్నప్పుడే ఇవన్నీ ఈ విధంగా ఉంటాయి. ఈ PH ఫ్యాక్టర్ దెబ్బతిన్నా లేక మార్పు వచ్చినా.. పాలలోని ప్రోటీన్ అణువుల తీరు మారిపోతుంది.


పాలలో PH కారకం స్థాయి తగ్గినప్పుడు అది యాసిడ్‌గా మారుతుంది. PH ఫ్యాక్టర్ తగ్గడంతో.. ప్రోటీన్ అణువులు స్వేచ్ఛగా ఉండలేవు. అవి ఒకదానికొకటి కలుస్తూ.. గడ్డలుగా ఏర్పడతాయి. ఫలితంగా పాలలో నీరు, ప్రోటీన్ విడిపోతాయి. దీన్నే మనం పాలు విరగడం అంటాం. పాలలో వేడి పెరిగేకొద్దీ, అవి మరింత త్వరగా విరిగిపోతాయి. 


నిమ్మకాయలో సిట్రిక్ యాసిడ్ ఉంటుంది. ఈ యాసిడ్‌‌ని పాలలో కలిపినప్పుడు, PH ఫ్యాక్టర్ తగ్గిపోతుంది. దాంతో పాలు విరిగిపోతాయి. ఇదే విధంగా పాలలో పెరుగును వేసినప్పుడు కూడా.. గంటలు గడిచేకొద్దీ.. PH కారకం తగ్గిపోయి.. యాసిడ్ పెరిగి.. పాలు, పెరుగుగా మారతాయి. ఐతే.. ఇంకా ఎక్కువసేపు అలాగే ఉంచితే.. PH ఫ్యాక్టర్ మరింత తగ్గిపోయి.. యాసిడ్ పెరిగిపోయి, కమ్మటి పెరుగు కూడా పుల్లగా అయిపోతుంది. 


కాలం గడిచే కొద్దీ పాలలో PH స్థాయి క్రమంగా తగ్గిపోతూ ఉంటుంది. అందుకే మనం ఎండాకాలంలో పాలను ఫ్రిజ్‌లో ఉంచినా, వాటిలో PH తగ్గిపోయి, విరిగిపోతాయి.


How much water we need to make a pair of blue jeans? - ఒక్క జీన్స్ ప్యాంట్స్ తయారీకి 6000 లీటర్ల నీరు కావాలా?

 


ఎవరైతే కొత్త బట్టలు తక్కువగా కొంటారో వారు ఈ భూమికి ఎక్కువ మేలు చేస్తున్నట్లు లెక్క. ఎందుకో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం. టెక్స్‌టైల్ కంపెనీలు.. ఒక జీన్స్ పాంట్స్ తయారీకి 1500 నుంచి 2900 గ్యాలన్ల నీటిని ఉపయోగిస్తాయి. లీటర్లలో చెప్పాలంటే ఒక జీన్స్ ప్యాంట్స్ తయారీకి 6వేల నుంచి 11వేల లీటర్ల నీరు అవసరం అవుతుంది.


కంపెనీలు వాడే నీటిలో 33 శాతం నీటిని పత్తి పంట కోసం వాడుతాయి. మిగతా నీటిని... పత్తి నుంచి దారం తయారు చేసి, దాన్ని కడిగి, జీన్స్ ప్యాంట్స్ తయారీకి ఉపయోగిస్తాయి. ఇలా రకరకాల దశల కోసం వందల లీటర్ల నీరు అవసరం అవుతుంది. ఈ నీటిలో చాలావరకు కాలుష్యం అవుతుంది.


జీన్స్ ప్యాంట్స్ మాత్రమే కాదు.. అన్ని రకాల బట్టల తయారీలో నీటి వాడకం ఎక్కువే. ఈ కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా నీరు కాలుష్యం అవుతోంది. అంతేకాదు.. పత్తితోనే కాకుండా.. పాలియస్టర్‌తో కూడా బట్టలు తయారుచేస్తారు. పాలియస్టర్‌ని ప్లాస్టిక్ ఫైబర్స్‌తో తయారుచేస్తారు. మనం పాలియస్టర్ బట్టలను ఉతికినప్పుడు.. మైక్రోఫైబర్స్.. నీటిలో కలిసి.. చివరకు అవి సముద్రంలో చేరి.. కాలుష్యాన్ని పెంచుతున్నాయి.


పత్తి పంట కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎరువులు, పురుగు మందులు ఎక్కువగా వాడుతున్నారు. ఈ విధంగా కూడా భూమి కాలుష్యం అవుతోంది. అందువల్ల మనం అవసరమైనంతవరకే కొత్త బట్టలు కొనుక్కోవాలి. వీలైనంతవరకూ పాత బట్టలనే మళ్లీ మళ్లీ వాడాలి. తద్వారా భూమికి తక్కువ హాని చేసినట్లవుతుంది.